De aanduiding Dal van de Loire heeft tegenwoordig eerder een toeristische dan een geografische betekenis. Gewoonlijk wordt er het gebied mee bedoeld aan weerszijden van de rivier, tussen Gien in het oosten en Angers in het westen. Afgezien hiervan omvat deze gids het gebied ten westen van Angers, tot de monding van de Loire in de Atlantische Oceaan bij St-Nazaire, en het meer zuidoostelijk gelegen Bourges, de oude hoofdstad van het hertogdom Berry, met zijn fantastische gotische kathedralen.

Al sinds mensenheugenis is de Loire de levensader van de landstreek aan de zuidrand van het Parijse bekken. De rivier ontspringt in het Centraal Massief uit talloze beken, stroomt vervolgens naar het noorden, wisselt bij Orléans van richting en kronkelt om de Sologne naar het westen, richting zee. Karakteristiek voor het dal is het grotendeels vlakke landschap, waaruit op meerdere plaatsen, bijvoorbeeld tussen Saumur en Montsoreau, steile oevers oprijzen als met gras en struiken begroeide klippen. Ook bij Blois wordt de Loire in een smallere bedding gedwongen, ditmaal door de afgebroken stukken kalk uit de Beauce. Pas ter hoogte van Tours krijgt de rivier weer meer ruimte.

Met 1012 km is de Loire de langste rivier van Frankrijk. Haar belangrijkste zijrivieren zijn de Cosson, Beuvron, Allier, Sauldre, Cher, Indre, Loir, Thouet, Vienne en ook de Sarthe en de Mayenne, die samen de Maine vormen.

De historische landschappen en provincies aan weerszijden van de rivier zijn beter bekend dan de vijf departementen, waar de Loire tussen Orléans en de Atlantische kust doorheen stroomt. Van oost naar west: de Berry met zijn oude hoofdstad Bourges; de Orléanais rondom Orléans en de zuidelijk daarvan gelegen Sologne; de Blésois rondom de voormalige residentie Blois; de Touraine rondom Tours en de Anjou met zijn hoofdstad Angers. In dit laatstgenoemde gebied gaat het lieflijke Loire-landschap over in de Atlantische kuststreek. Het is de schakel met Bretagne. Nantes, ooit de residentie van de Bretonse hertogen, werd bij de staatkundige hervormingen van de jaren zeventig hoofdstad van de regio Pays de la Loire.

Orléans

Historische poort naar het Loire-dal

Hoewel de bevrijding van Orléans, tijdens de Honderdjarige Oorlog, al bijna 600 jaar geleden is, houden de burgers de Franse beschermheilige Jeanne d'Arc nog altijd in ere. In 1429 maakte dit piepjonge meisje een einde aan de Engelse bezetting, die zeven maanden geduurd had. Midden op het centrale Place du Martroi zit ze in kopergroene uitrusting hoog te paard. Rondom haar heerst op de terrasjes voor de elegante gevels van banken en winkels een haast zuidelijke sfeer. Orléans, tegenwoordig een van de belangrijkste steden (243.000 inw.) van de streek, is zich zeer bewust van de geschiedenis en tradities die in meer dan 2.000 jaar tijd de stad hebben gevormd.

De belangrijkste bezienswaardigheden zijn: Place du Martroi; Hôtel Groslot; Musée des Beaux-Arts; Cathédrale Ste-Croix; Salle des Thèses; Hôtel des Créneaux; Musée Historique et Archéologique de l'Orléanais; Maison Jeanne d'Arc; en het Hôtel Toutin.

Bourges

Een groet uit de Middeleeuwen

In het hart van de stad lopen bochtige klinkerstraatjes tussen van ouderdom scheefgezakte vakwerkhuizen. Met hun gotische erkers en torentjes lijken sommige huizen wel kleine burchten. Over afgebrokkelde muren van verborgen binnenplaatsjes groeit klimop. De aanblik van de binnenstad doet denken aan de 15e eeuw, toen Bourges vijftien jaar lang hoofdstad van Frankrijk was, een land dat er toen overigens niet al te best voor stond. Jacques Coeur, koopman en geldschieter van kroonprins Karel, bouwde in die tijd vanuit Bourges zijn machtige handelsimperium op. De 76.000 inwoners tellende stad ligt in het historische hertogdom Berry en is hoofdstad van het departement Cher. Bourges komt over als een levendige stad met middeleeuwse uitstraling, waar tijdens een wandeling eigenlijk alleen de 20e-eeuwse stank- en lawaaimaker de pret kan verstoren: de auto.

De belangrijkste bezienswaardigheden zijn: Cathédrale St-Etienne; Ancien Archevêché; Préfecture; Maison de Jacques-Cœur; Palais Jacques-Cœur; Musée du Berry; Grande Boucherie; Musée Estève; en het Musée des Arts Décoratifs.

Tours

Kosmopolitisch centrum in het Loire-dal

Tours heeft 282.000 inwoners en is een zeer levendige stad: de groots aangelegde pleinen zijn bedrijvig en aan de brede boulevards liggen cafés, zoals de ervaren Frankrijk-ganger ze uit Parijs kent. Moderne consumptie-tempels, die in de naoorlogse decennia als paddestoelen uit de grond geschoten zijn, ontnemen het zicht op de oude middeleeuwse straten. Maar wie beter kijkt ziet dat de wortels van de metropool van de Touraine in een ver verleden liggen. Tegenwoordig is de stad van de Romeinen, de heilige Martinus en de Franse koningen omgeven door grote industrieterreinen, die zich vooral naar het noorden toe tot diep in het ommeland uitstrekken.

De belangrijkste bezienswaardigheden zijn: Cathédrale St-Gatien; Musée des Beaux-Arts; Château Royal; Place Foire-le-Roi; St-Julien; Jardin de Beaune-Semblançay; Hôtel Goüin; Musée d'Histoire Naturelle; Place Plumereau; Musée du Gemmail; Basilique St-Martin; Tour Charlemagne; Tour de l'Horloge; en de Markthallen.

Angers

Ridderlijke hoofdstad van de Anjou

Angers ligt aan de Maine, niet ver van zijn monding in de Loire. Honderden jaren na de ondergang van het Engels-Franse rijk van de Plantagenêt-dynastie, teert de stad nog altijd op zijn toenmalige roem. Maar aan de vestinggrachten getuigen nu vredig grazende reeën en snaterende eenden van de verandering der tijden. Zeker: de metropool van de Anjou is haar geschiedenis niet vergeten, maar het is haar wel gelukt dit culturele erfgoed op een moderne manier te gebruiken. Zo zet het centrum voor textiele kunsten de traditie van de middeleeuwse tapijtknoperijen voort. In de hoofdstad van het departement Maine-et-Loire zijn belangrijke onderzoeksinstituten en florerende ondernemingen gevestigd. De bevolking is er gemiddeld erg jong.

De belangrijkste bezienswaardigheden zijn: Hôtel du Croissant; Galerie David d'Angers; Musée des Beaux-Arts; Tour St-Aubin; Maison d'Adam; Cathédrale St-Maurice; Musée Turpin de Crissé; Hôtel des Pénitentes; en het Musée Jean-Lurçat.

Nantes

Metropool met vele gezichten

Met zijn 496.000 inwoners is Nantes de zevende stad van Frankrijk. Als het een slaperig provinciestadje was geweest, zou het er naar zeelucht hebben geroken. Helaas is dit door de uitlaatgassen van het intense en vaak hectische verkeer al lang niet meer mogelijk. Honderden jaren was Nantes de hoofdstad van het hertogdom Bretagne. Hiervan getuigen nog enkele gebouwen en bezienswaardige musea. De oude handelsstad is het economische hart van Noord-west-Frankrijk. Er is een belangrijke haven en een springlevend stadscentrum. Deze voetbalstad en geboorteplaats van Jules Verne oogt in ieder geval niet typisch Bretons. De belangrijkste bezienswaardigheden zijn: Cathédrale St-Pierre-et-St-Paul; Musée des Beaux-Arts; Passage Pommeraye; Musée d'Histoire Naturelle; Musée Dobrée; Musée Archéologique; Place du Commerce; en het Musée Jules-Verne.